W fazie wydruku znajduje się nasza książka Konopie – od botanicznych sekretów do medycznych zastosowań skierowana do osób zajmujących się konopiami włóknistymi i medycznymi, których substancje czynne można wykorzystywać w medycynie. W książce będą przedstawione zagadnienia obejmujące: rys historyczny medycznego wykorzystania konopi; opis botaniczny i biologię gatunku Cannabis sativa L.; genetykę konopi; biotechnologię konopi – namnażanie i selekcję na cele medyczne; wpływ agrotechniki na zawartość związków aktywnych konopi; fitokannabinoidy i inne bioaktywne związki konopi; układ endokannabinoidowy – składowe i funkcje; konopie jako źródło żywności o wysokiej wartości odżywczej; potencjał medyczny konopi; zastosowanie substancji biologicznie czynnych z konopi w terapii nowotworów; badania kliniczne in vitro i in vivo działania przeciwnowotworowego kannabinoidów; kannabinoidy w chorobach neurologicznych u pacjentów dorosłych i dzieci; surowiec konopny – aktualne i przyszłe możliwości stosowania terapii konopnych; uwarunkowania prawne w uprawie konopi innych niż włókniste; kontrowersje wokół stosowania konopi w prewencji i wspieraniu terapii.
W książce nawiązujemy do prowadzonej w latach 2023-2024 serii spotkań poświęconych ziołom – Zioła dla zdrowia Polaków. W tym okresie odbyło się szereg spotkań i konferencji organizowanych przez dr Rafała Spachacza, dyrektora Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – PIB i wykorzystujących potencjał Instytutu związany z roślinami zielarskimi, konopiami i roślinnymi substancjami czynnymi. Ten program znacznie przyczynił się do powstania książki.
Ogólnopolski, innowacyjny program Zioła dla zdrowia Polaków został zainicjowany 4 kwietnia 2023 r. podczas konferencji w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie. Liderem naukowym programu był prof. dr hab. n. med. Ryszard Słomski, pełnomocnik dyrektora Instytutu ds. rozwoju naukowego, Kierownik Zakładu Biotechnologii. Inicjatorem i koordynatorem organizacyjnym programu był koordynator ds. komunikacji społecznej IWNIRZ-PIB, mgr Karol Szabanowski, pełnomocnik ds. innowacyjnych projektów rozwojowych Instytutu. Program był ogromnym sukcesem, szeroko docenianym i nagradzanym przez środowisko naukowe i media ogólnopolskie, w tym TVP, tygodnik Wprost i inne.
Celem programu była edukacja społeczeństwa w Polsce, dotycząca zielarstwa i ziołolecznictwa, jak również popularyzacja wiedzy o konopiach siewnych oraz medycznego zastosowania konopi innych niż włókniste. Program adresowany był do środowisk naukowych, medycznych, farmaceutycznych, rolniczych a przede wszystkim ogólnopolskich mediów, co znalazło odzwierciedlenie w kilkudziesięciu publikacjach, artykułach, audycjach radiowych i telewizyjnych, obejmujących swoim zasięgiem całą Polskę. W programie uczestniczyli także przedstawiciele rządu, poszczególnych resortów, agencje rządowe, samorządy, przedstawiciele organów nadzoru oraz wymiaru sprawiedliwości, dziennikarze, instytucje wspierające i nadzorujące polskie rolnictwo, w tym ośrodki doradztwa rolniczego, przedsiębiorcy, inwestorzy, rolnicy, liczne koła gospodyń wiejskich, jak również szeroko pojęte społeczeństwo Polski. Program realizowany był pod patronatem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz wspierany przez resorty rolnictwa, zdrowia i nauki oraz spółki kapitałowe z udziałem Skarbu Państwa, zainteresowane popularyzacją konopi włóknistych, innych niż włókniste oraz roślin zielarskich, ukazując potencjał wspomnianych roślin użytkowych, na rzecz polskiej medycyny, farmacji, rolnictwa oraz gospodarki. Miało to kluczowe znaczenie w kontekście edukacji społecznej i ukazania potencjału konopi w Polsce.
Cykl wykładów, szkoleń i prelekcji Zioła dla zdrowia Polaków, obejmował także prezentację Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich – Państwowego Instytutu Badawczego w Poznaniu w całej Polsce. Kolejne konferencje i podejmowane inicjatywy, odbyły się w latach 2023-2024 między innymi w Warszawie, Gdańsku, Poznaniu, Krakowie, Częstochowie, Toruniu, Brześciu Kujawskim, Swarożynie, Piątnicy, Skierniewicach, Zieleniu, Ślesinie, Okszowie, Wilanowie, Zduńskiej Woli, Kościerzynie, Wieleniu, Działoszynie i wielu innych miastach, gminach, wsiach i sołectwach w całej Polsce. Kampania społeczna, obejmująca konferencje, wykłady, prelekcje, prezentacje, banery, publikacje naukowe, systematyczne działania w mediach ogólnopolskich, platformach społecznościach i portalach branżowych, o zasięgu ogólnopolskim zyskała uznanie społeczne oraz była kilkukrotnie doceniana i nagradzana przez media krajowe i regionalne.
W ramach programu w siedzibie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w Warszawie w 2023 r. utworzono zielnik roślin zielarskich, w celu popularyzacji wiedzy o roślinach leczniczych oraz upowszechnienie wyników badań naukowych i prac wdrożeniowych prowadzonych w Instytucie oraz merytoryczne wsparcie i doradztwo w zakresie zielarstwa i ziołolecznictwa. W 2024 r. uzupełniono prezentację o nowe gatunki ziół leczniczych oraz instytutowe odmiany konopi włóknistych.
W ramach kampanii społecznej Zioła dla zdrowie Polaków podkreślano, że Polska jest jednym z czołowych europejskich producentów roślin zielarskich, leczniczych, ale większa część produkcji krajowej jest przeznaczana na eksport. W naszym kraju istnieje około półtora tysiąca małoobszarowych gospodarstw zielarskich o łącznej powierzchni upraw około dziesięciu tysięcy hektarów. Z danych Światowej Organizacji Zdrowia wynika, że udział preparatów na bazie surowców roślinnych na światowym rynku leków wynosi około 20%. W krajach rozwiniętych gospodarczo – w tym w Europie i Ameryce Północnej – po medykamenty naturalne sięga około połowy populacji. Tam, gdzie dostęp do syntetycznych leków pozostaje utrudniony – na przykład w krajach afrykańskich – aż w 80% przypadków stosuje się kuracje wykorzystujące zioła i inne rośliny lecznicze, co ma kluczowe znaczenie dla edukacji społecznej w kontekście wykorzystania potencjału konopi w Polsce. Cykl działań miał na celu uświadomienie społeczeństwa, że istnieje niewykorzystany potencjał surowców roślinnych, głównie konopi, w diecie i w leczeniu różnych jednostek chorobowych. Według danych FAO około 50 tys. gatunków roślin wykorzystywanych jest przez człowieka, zaś w celach leczniczych stosuje się 15-20 tys. gatunków, co stanowi 3-5% światowych zasobów roślinnych. Okres pandemii pokazał, że warto być niezależnym w produkcji własnych surowców roślinnych.
Celem ogólnopolskich działań Instytutu była popularyzacja potencjału substancji pochodzenia naturalnego, polskich ziół z uwzględnieniem konopi włóknistych, które są polskim dobrem narodowym. Ukazywano ponadto innowacyjne działania naukowo-wdrożeniowe dotyczące doskonalenia odmian konopi oraz rozwoju, celem stworzenia alternatywy dla rolników jeżeli chodzi o uprawy, ale przede wszystkim służyć zdrowiu Polaków. Dla celowości rozwoju badań, wdrożeń i kampanii społecznych, dotyczących konopi przekonują argumenty, że dotąd w typie wspomnianych roślin zidentyfikowano 421 substancji należących do 18 grup chemicznych, w tym terpeny, sterole, kwasy tłuszczowe, węglowodory. Proces leczenia ostrego i przewlekłego bólu przy zastosowaniu kannabinoidiów jest bezpieczniejszy niż przy stosowaniu opioidów, m.in. dlatego, że zapaść sercowo-naczyniowa w przypadku tych pierwszych jest praktycznie niemożliwa.
_______________
W dniu 5 maja br. 2023 r. w siedzibie PZU w Warszawie odbyła się konferencja „Zioła dla zdrowia Polaków” zorganizowana przez Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich PIB w Poznaniu oraz PZU Zdrowie S.A. W konferencji wzięli udział dr n. med. Rafał Spachacz, dyrektor IWNiRZ-PIB, Andrzej Jaworski – Prezes PZU Zdrowie, dyrektor Dorota Urbanowska z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senator dr n. med. Margareta Budner, dr n. med. Marek Migdal dyrektor IPCZD i dyrektorzy Państwowych Instytutów Badawczych i instytutów Polskiej Akademii Nauk. Dr n. med. Rafał Spachacz przedstawił zakres prac dotyczących roślin zielarskich w IWNiRZ PIB, zachęcając do zgłoszeń w sprawie praktycznych rozwiązań dotyczących roślin zielarskich, prof. dr hab. n. med. Ryszard Słomski omówił znaczenia odkrycia struktury DNA dla medycyny, prof. dr hab. n. farm. Judyta Cielecka-Piontek przedstawiła cechy konopi przydatne w leczeniu chorób, dr hab. Przemysław Zalewski prof. UMP mówił o profilaktyce i leczeniu chorób cywilizacyjnych i zaleceniach stosowania surowców leczniczych roślinnych a dr Paczkowska-Walendowska przedstawiła nowe spojrzenie i wyzwania związane z surowcami roślinnymi w chorobach neurodegeneracyjnych. https://slomski.up.poznan.pl/node/119
Konferencja „Zioła dla zdrowia Polaków” zorganizowana przez Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich PIB w Poznaniu oraz PZU Zdrowie S.A. odbyła się w siedzibie PZU w Warszawie. Konferencję przygotowali dr n. med. Rafał Spachacz, dyrektor IWNiRZ-PIB oraz Andrzej Jaworski – Prezes PZU Zdrowie.
_______________
Spotkanie pt. Zioła dla zdrowia Polek i Polaków w dniu 10 sierpnia 2023 r. w Wiejskim Domu Kultury w Nieboczowach (gmina Lubomia) członkiń i sympatyków Kół Gospodyń Wiejskich. W spotkaniu uczestniczyli eksperci z Instytutu Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich - PIB w Poznaniu – dr Rafał Spachacz, który przedstawił działalność Instytutu, prof. IWNiRZ-PIB dr hab. Marcin Ożarowski wprowadził w świat roślin zielarskich, prof. UPP dr hab. Marlena Szalata przedstawiła wykorzystanie roślin w ograniczaniu występowania kleszczy, kierownik Mirosław Fleming omawiał uprawy roślin, w tym uprawy konopi. Wykłady cieszyły się dużym zainteresowaniem, goście otrzymali upominki w postaci sadzonek ziół, woreczków zapachowych z lawendą, bukietów lnu oraz broszur. W uroczystości uczestniczyła również dr Aleksandra Zielińska. Współorganizatorami byli Senator RP Ewa Gawęda, Wiceminister Spraw Zagranicznych Paweł Jabłoński, Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Anna Gembicka. W uroczystości wzięli udział między innymi Wójt Gminy Lubomia mec. dr Czesław Burek, który otworzył uroczystość, Zastępca Wójta Gminy Lubomia Bogdan Burek, jak również poseł Adam Gawęda. https://slomski.up.poznan.pl/node/128
_______________
Utworzenie ogródka ziołowego na dziedzińcu wewnętrznym Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 16 sierpnia 2023 r. Ogródek utworzono na prośbę Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin MRiRW. W przedsięwzięciu popularyzującym zielarstwo w Polsce uczestniczyli Sekretarze Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Anna Gembicka i Lech Antoni Kołakowski, Dyrektor Przemysław Bednarski, Szef Gabinetu Politycznego Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jak również Dorota Urbanowska - Naczelnik Wydziału Hodowli Roślin i Nasiennictwa Departamentu Hodowli i Ochrony Roślin. Instytut reprezentowali dr inż. n. med. Rafał Spachacz – Dyrektor Instytutu, prof. dr hab. Ryszard Słomski oraz Karol Szabanowski ze współpracownikami (zdjęcia fb IWNiRZ). https://slomski.up.poznan.pl/node/130
_______________
Dr Karolina Wielgus omawia znaczenie substancji bioaktywnych otrzymywanych z ziół podczas konferencji kobiet aktywnych Sabat Kobiet Gospodarnych i Wyjątkowych zorganizowana przez Koło Gospodyń Wiejskich w Zieleniu Kobiety rządzą Światem, Gminę Ryńsk, Powiat Wąbrzeski, Fundację Pokonać Endometriozę, Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich PIB, Winnicę Kurkocin, Federację Stowarzyszeń Amazonki, Stowarzyszenie Osób Niepełnosprawnych OD NOWA w Brodnicy oraz firmę Avon w dniu 26 sierpnia 2023 r. na Lądowisku Zieleń w Powiecie Wąbrzeźno. Patronat Honorowy objęli Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Anna Gembicka - Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Powiat Wąbrzeski. Kobiety zapoznały się z koniecznością szybkiego wykrywania endometriozy, miłością i oszustwami w sieci, wykrywaniem i życiem z nowotworami oraz pracą prawnika. Zioła dla zdrowia i kuchni Polaków prezentowała liczna grupa gości z Poznania - dyrektor IWNiRZ – PIB dr n. med. inż. biotech. Rafał Spachacz, omówił działalność Instytutu, prof. dr hab. n. med. Ryszard Słomski praktyczne znaczenie biotechnologii, dr hab. Marlena Szalata wykorzystanie roślin zielarskich do ograniczania kontaktu z kleszczami a dr Karolina Wielgus praktyczne wykorzystane mocy ziół (zdjęcia fb IWNIRZ-PIB). https://slomski.up.poznan.pl/node/132
_______________
"Bitwa regionów" Kół Gospodyń Wiejskich odbyła się w dniu 27 sierpnia 2023 r Skierniewicach. Gościem honorowym był Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Robert Telus. Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich - PIB przygotował stoisko z ziołami, które pod koniec imprezy zostały rozdane uczestnikom. Dyrektor Instytut dr n. med. inż. biotech. Rafał Spachacz omówił działalność Instytutu, prof. dr hab. Ryszard Słomski wprowadził w tajniki biotechnologii, dr hab. Marlena Szalata - profesor Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu omówiła znaczenie biobójcze roślin zielarskich wobec kleszczy a dr Karolina Wielgus przedstawiła zastosowania praktyczne wybranych ziół. Z kolei Mirosław Fleming - kierownik Zakładu Doświadczalnego w Pętkowie wprowadził w zagadnienia związane z uprawami roślin zielarskich i włóknistych. W spotkaniu uczestniczyła również dr Dorota Urbanowska z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Pamiątkowe zdjęcie z przedstawicielami jednego z Kół Gospodyń Wiejskich uczestniczących w "Bitwie regionów" w Skierniewicach. Od prawej strony Karolina Wielgus, Mirosław Fleming, Ryszard Słomski, Rafał Spachacz i Violetta Śliwińska (zdjęcia fb IWNIRZ-PIB). https://slomski.up.poznan.pl/node/133
_______________
Spotkanie Zioła dla zdrowia Polaków w Klubie Seniora Nadwiślańska Przystań w Nieszawie w dniu 31 sierpnia 2023 r. z inicjatywy Minister Anny Gembickiej z Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Gości powitał Burmistrz Miasta Nieszawa Przemysław Jankowski. Informacje o Instytucie przedstawił Dyrektor Instytutu dr n. med. inż. Rafał Spachacz, o znaczeniu biotechnologii opowiadał prof. dr hab. n. med. Ryszard Słomski, o wykorzystaniu ziół do ochrony przed kleszczami dr hab. Marlena Szalata, prof. Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu a o uprawach ziół i znaczeniu dla Polski mgr inż. Mirosław Fleming. Spotkanie prowadził Karol Szabanowski z Instytutu. Słuchacze otrzymali od Instytutu również sadzonki ziół. https://slomski.up.poznan.pl/node/135
_______________
Przygotowania do XX Konferencji Zioła dla zdrowia Polaków, która odbyła się w pierwszy dzień jesieni 22 września 2023 r. Konferencja o charakterze ogólnopolskim połączona była z Jubileuszem 50-lecia pracy zawodowej prof. dr hab. n. med. Ryszarda Słomskiego. W konferencji uczestniczyło ponad 200 osób. Przybyły osoby ze świata polityki i nauki: Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nina Dobrzyńska, Przewodniczący Sejmowej Komisji Zdrowia Tomasz Latos, Senator Margareta Budner, JM Rektor AKSIM o. Zdzisław Klafka, Dziekan AKSIM dr Dorota Żuchowska, Prezes PAN prof. dr hab. Andrzej Legocki, Prezes Oddziału PAN w Poznaniu prof. dr hab. Marek Świtoński, Prorektor UMP prof. dr hab. Jarosław Walkowiak, Kanclerz UMP prof. dr hab. Judyta Cielecka-Piontek, Dziekan UPP prof. dr hab. Anna Kryszak, Dziekan UPP prof. dr hab. Andrzej Mocek, Dyrektor IZ-PIB dr Krzysztof Duda, Zastępca Dyrektora ds. Naukowych IChB PAN prof. dr hab. Luiza Handschuh, zastępca kierownika IHAR PIB dr hab. Alina Liersch, Dyrektor ds. Administracyjnych IGC PAN mgr Małgorzata Strecker, Zastępca Dyrektora IGBZ PAN ds. Naukowych prof. dr hab. Artur Jóźwik, Sekretarz naukowy IGBZ PAN prof. dr hab. Joanna Marchewka, Sekretarz Rady Naukowej IGBZ PAN prof. dr hab. Nina Strzałkowska, Naczelnik w MRiRW dr Dorota Urbanowska oraz dr Aleksandra Tucholska (PTK) .Konferencję uświetnili wykładami prof. prof. Anna Latos-Bieleńska i Ryszard Słomski. Na zdjęciu od lewej Violetta Śliwińska, Rafał Spachacz, Milena Szalata, Ryszard Słomski i Karol Szabanowski.
Dr hab. Marlena Szalata prof. UPP przedstawia sylwetkę prof. dr hab. Ryszarda Słomskiego. Na zdjęciu od lewej: Marlena Szalata, prof. Anna Latos-Bieleńska, prof. Ryszard Słomski i Wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Nina Dobrzyńska
Uczestnicy XX Konferencji Zioła dla zdrowia Polaków
Prof. Ryszard Słomski przyjmuje gratulacje od prof. Andrzeja Legockiego, członka rzeczywistego PAN, posła Tomasza Latosa, przewodniczącego sejmowej Komisji Zdrowia oraz prof. Adama Kraszewskiego z Instytutu Chemii Bioorganicznej PAN
Prof. Ryszard Słomski z wieloletnimi współpracowniczkami z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu prof. Agnieszką Dobrowolską i prof. Iwoną Krelą-Kaźmierczak z Katedry i Kliniki Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych.
Prof. Ryszard Słomski z zespołem pracowników z Zakładu Biotechnologii IWNiRZ. Od lewej dr Milena Szalata, prof. Marcin Ożarowski, dr Mariola Dreger, dr Marta Podralska, mgr Małgorzata Górska-Paukszta, prof. Ryszard Słomski, dr hab. Marlena Szalata prof. UPP, dr Aleksandra Zielińska i dr Aleksandra Deja. https://slomski.up.poznan.pl/node/142
Opracował Rafał Spachacz, Ryszard Słomski, Marlena Szalata