Wcześniaki to noworodki urodzone przed 37 tygodniem ciąży. 17 listopada obchodzimy Światowy Dzień Wcześniaka, święto poświęcone najmniejszym i najmłodszym pacjentom. Z okazji ich święta, życzymy wszystkim Maluchom dużo siły i zdrowego rozwoju. Dla rodziców pierwsze dni życia ich dzieci to zawsze duży stres. Solidaryzujemy się z ich rodzicami, a także z lekarzami i personelem medycznym, który od pierwszych dni życia walczy o zdrowie najmniejszych dzieci.
Wcześniaki i ich rodzice na jeden dzień opanowali Sejm RP - w wyjątkowy dla nich dzień - Światowy Dzień Wcześniaka. Dzieci, które ruszyły wcześniej w świat to cudowni Wojownicy. To szczególne święto dzieci przedwcześnie urodzonych i ich najbliższych. Dzień ten jest obchodzony na całym świecie i wyjątkowo akcentowany.
Co 10 dziecko na świecie jest wcześniakiem, w Polsce rodzi się ich każdego roku ponad 25 tysięcy. Wcześniaki to wyjątkowa grupa dzieci, wymagająca szczególnej opieki jeszcze w szpitalu, ale też po wypisie do domu. Rozwój neonatologii przyczynił się do tego, że dziś ratowane są dzieci urodzone nawet w szóstym miesiącu ciąży o wadze niecałe pół kilograma, mieszczące się w dłoni dorosłego człowieka. Narządy i układy wcześniaka są niedojrzałe, dlatego jeszcze długi czas po opuszczeniu przez dziecko szpitala wymaga ono intensywnej rehabilitacji.
To dzień nauczycieli, pedagogów szkolnych i psychologów, którzy wspierają wcześniaki w pokonywaniu barier związanych z nauką i poznawaniem świata. Wreszcie jest to dzień rodziców, którzy od urodzenia swoich pociech zmagają się z wielkimi wyzwaniami i ogromnym stresem, najpierw tylko biernie przyglądając się zza szybki inkubatora, potem trzymając w palcach malutką dłoń, następnie podając pierwsze mleko smoczkiem, lub przystawiając do piersi, aby potem wykonywać ćwiczenia zadane przez fizjoterapeutów.
W latach ubiegłych współpracowałem z Ginekologiczno-Położniczym Szpitalem Klinicznym im. Heliodora Święcickiego Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Powstały liczne prace naukowe dotyczące m.in. ciąż wielopłodowych (Słomski i wsp. 2003; Szalata i wsp. 2021; Waszak i wsp. 2017; Wielgus i wsp. 2008).
Wcześniej, w okresie powojennym moja matka pracowała w kuchni niemowlęcej (dawna nazwa: kuchnia mleczna), w której przygotowywano i przechowywano w odpowiedniej stałej temperaturze mleko kobiet dla niemowląt, przebywających w szpitalach, żłobkach, domach małego dziecka. Lokalizacja, pomieszczenia i stanowiska pracy kuchni mlecznej musiały spełniać wymagania bezpieczeństwa sanitarno-higienicznego i były pomieszczeniami sterylnymi (stosowano sterylne szklane butelki i smoczki). Innym rodzinnym przykładem są narodziny wnuka Stanisława 22 lata temu. Urodził się cztery tygodnie przed terminem i pierwsze dni spędził w inkubatorze bez mamy, a mama nie widziała synka.
Duży wydarzeniem był dla mnie udział w badaniach genetycznych poznańskich pięcioraczków. Przeprowadzono badania genetyczne maluchów z plamki krwi pourodzeniowej. Dla każdego z nich wykonano 16 oznaczeń. Nie zaobserwowano żadnych odstępstw od praw genetyki. Wszystkie dzieci pochodzą z naturalnych zapłodnień pięciu komórek jajowych. To był niezwykły poród, ponieważ szanse na urodzenie przez kobietę piątki dzieci z jednej ciąży wynoszą zaledwie 1 na 50 milionów. Dzieci przyszły na świat w niedzielę wieczorem 17 stycznia 2021 r. w Uniwersyteckim Szpitalu Ginekologiczno-Położniczym przy ulicy Polnej w Poznaniu na Oddziale Położniczym kierowanym przez profesora Stefana Sajdaka. Pięcioraczki ważyły w sumie prawie pięć kilogramów. Poród odbierała dr Ewa Kolasa-Guglas. W niespotykanej asyście, w narodziny pięcioraczków zaangażowany był olbrzymi, bo aż 30-osobowy zespół: lekarzy (ginekologów, neonatologów, anestezjologa), pielęgniarek i położnych. Anastazja, Klara, Laura, Maksymilian i Wiktoria są wcześniakami. Urodziły się przez cesarskie cięcie w 29. tygodniu ciąży (siódmy miesiąc). Cztery dziewczynki i jeden chłopiec. Najmniejsza Anastazja ważyła 680 gramów, a największy Maksymilian – 1 kilogram 240 gramów. Prof. Jan Mazela, neonatolog uważał, że trzeba się liczyć z tym, że pierwszy miesiąc, zwłaszcza dla najmniejszej Anastazji, będzie krytyczny. Mógł wiązać się z powikłaniami różnych układów, w tym układu krążenia, pokarmowego czy nerwowego.
Link do strony: Badania genetyczne pięcioraczków z Poznania | Ryszard Słomski
Od lewej: Wiktoria, Klara, Anastazja, Laura i Maksymilian. Zdjęcie dzięki uprzejmości rodziców Hanny S. i Mikołaja B. Zdjęcie z książki Nauka dla Społeczeństwa. Osiągnięcia Instytutu Genetyki Człowieka PAN. Red. R. Słomski. Wyd. IGC, Poznań, 2021, str. 97-116.
Piśmiennictwo
- Słomski R, Wielgus K, Szalata M, Bręborowicz G. Wady wrodzone i anomalie chromosomalne płodów i noworodków w ciążach wielopłodowych. Badania genetyczne. Monografia Ciąża wielopłodowa. Red. GH. Bręborowicz, W. Malinowski, E. Ronin-Walknowska, wyd. OWN, Poznań, 381-388, 2003
- Szalata M, Wielgus K, Skrzypczak-Zielińska M, Słomski R. Badania genetyczne bliźniąt. Nauka dla Społeczeństwa. Osiągnięcia Instytutu Genetyki Człowieka PAN. Red. R. Słomski. Wyd. IGC, Poznań, 2021, 97-116
- Waszak M, Cieślik K, Skrzypczak-Zielińska M, Szalata M, Wielgus K, Zakerska-Banaszak O, Bręborowicz G, Słomski R. Effects of Intrauterine Environment on the Magnitude of Differences Within the Pairs of Monozygotic and Dizygotic Twins. Twin Res Hum Genet. 20(1), 72-83, 2017.
- Wielgus K, Waszak M, Cieślik K, Słomski R, Szalata M, Kempiak J, Bręborowicz G, Gadzinowski J. Determining zygotism in studies of twins. Diagnostyka zygotyczności w badaniach bliźniąt. Pol J. Environ. Stud. 17, 440-445, 2008.